Αρθρογραφία

Ο Γραμμένος Ε. Ευστάθιος είναι Δικηγόρος Αθηνών – Εργατολόγος και επισκέπτης Καθηγητής στο μάθημα «ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» στο Διατμηματικό Μεταπτυχιακό «Διοίκηση Ανθρωπίνου Δυναμικού» του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η ετήσια άδεια αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα των εργαζομένων, η χορήγηση της οποίας κρίνεται απαραίτητη για την σωματική και ψυχική ανάπαυση τους, την αποκατάσταση των δυνάμεών τους καθώς και για την αύξηση της αποδοτικότητας στην εργασία. Για τον λόγο αυτόν, η κατοχύρωση του εν λόγω δικαιώματος επιτυγχάνεται σε εθνικό, ενωσιακό αλλά και διεθνές επίπεδο προκειμένου να διασφαλίζεται η πραγματική προστασία του και να αποφεύγονται δυσμενείς ρυθμίσεις εις βάρος των εργαζομένων.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ζήτημα της χρονικής κατάτμησης της άδειας, δηλαδή η τμηματική χορήγησή αυτής σε περισσότερα του ενός χρονικά διαστήματα μέσα στο έτος. Ο Ν. 5239/2025 Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας – Στήριξη στον Εργαζόμενο – Προστασία στην Πράξη – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις, επιφέρει αλλαγές στο ισχύον καθεστώς, αφού του άρθρο 10 τροποποιεί το άρθρο 225 του         Κώδικα Εργατικού Δικαίου.

Το ισχύον μέχρι τον Ν. 5239/2025 καθεστώς:

Σύμφωνα με το παλαιό άρθρο 225  του Κώδικα Εργατικού Δικαίου προβλεπόταν το εξής:

1. Επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση, η κατάτμηση του χρόνου αδείας εντός του αυτού ημερολογιακού έτους σε δύο περιόδους, εξαιτίας ιδιαίτερα σοβαρής ή επείγουσας ανάγκης της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης.

Σε κάθε περίπτωση η πρώτη περίοδος της άδειας δεν μπορεί να περιλαμβάνει λιγότερες των έξι (6) εργασίμων ημερών επί εξαημέρου εβδομαδιαίας εργασίας και των πέντε (5) εργασίμων ημερών επί πενθημέρου ή προκειμένου περί ανηλίκων των δώδεκα (12) εργασίμων ημερών.

2. Η κατάτμηση του χρόνου άδειας επιτρέπεται και σε περισσότερες των δύο περιόδων, από τις οποίες η μία πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον δώδεκα (12) εργάσιμες επί του εξαημέρου εβδομαδιαίας εργασίας και δέκα (10) εργάσιμες ημέρες, επί πενθημέρου, ή προκειμένου περί ανηλίκων δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες, μετά από έγγραφη αίτηση του εργαζομένου προς τον εργοδότη. Ειδικά, σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που απασχολούν τακτικό και εποχικό προσωπικό και παρουσιάζουν ιδιαίτερη σώρευση εργασίας που οφείλεται στο είδος ή στο αντικείμενο των εργασιών τους, σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο του έτους, για το τακτικό προσωπικό, ο εργοδότης δύναται να χορηγεί το τμήμα της άδειας των δέκα (10) εργασίμων ημερών επί πενθημέρου ή δώδεκα (12) επί εξαημέρου, οποτεδήποτε εντός του ημερολογιακού έτους .

Η αίτηση αυτή του  εργαζομένου, καθώς και η απόφαση του εργοδότη δεν απαιτούν έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία της Επιθεώρησης Εργασίας, διατηρούνται στην επιχείρηση επί (5) έτη και είναι στη διάθεση των Επιθεωρητών Εργασίας.

Οι ρυθμίσεις της παραγράφου αυτής διέπονται κατά τα  λοιπά από τις διατάξεις της νομοθεσίας για την άδεια.

Οι αλλαγές που επήλθαν με τον Ν. 5239/2025:

Το νέο άρθρο άρθρο 225 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου ορίζει:

1. Η άδεια λαμβάνεται, καταρχήν, αδιαίρετη σε συνεχείς ημέρες. Ο εργαζόμενος δύναται, κατ’ εξαίρεση, να λαμβάνει μέρος της αδείας του, σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες, κατόπιν έγγραφου αιτήματός του και αποδοχής από τον εργοδότη. Υποχρεωτικά ένα τουλάχιστον μέρος της αδείας περιλαμβάνει τουλάχιστον έξι (6) εργάσιμες ημέρες επί εξαήμερης εβδομαδιαίας εργασίας και πέντε (5) εργάσιμες ημέρες επί πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας ή, προκειμένου περί ανηλίκων, δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες.
2. Το αίτημα του εργαζομένου, καθώς και η απόφαση του εργοδότη δεν απαιτούν έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία της Επιθεώρησης Εργασίας, διατηρούνται στην επιχείρηση επί πέντε (5) έτη, σε ηλεκτρονική ή έντυπη μορφή, και είναι στη διάθεση των Επιθεωρητών Εργασίας.

Κριτική Προσέγγιση των Μεταρρυθμίσεων:

• Διατήρηση του κανόνα του αδιαίρετου της αδείας:

Η νέα ρύθμιση διατηρεί τον κανόνα του αδιαίρετου της αδείας, την χορήγηση δηλαδή ολόκληρης της άδειας που δικαιούται  ο εργαζόμενος σε αλλεπάλληλές ημέρες προκειμένου να έχει τον χρόνο να ξεκουραστεί από τον φόρτο εργασίας  και μόνο κατ’ εξαίρεση παρέχεται η δυνατότητα της τμηματικής απόλαυσης της άδειας, εφόσον το επιλέξει ο εργαζόμενος.

• Ευελιξία εργαζομένου:

Ο εργαζόμενος, υπό το νέο θεσμικό πλαίσιο, φαίνεται πως είναι ελεύθερος να επιλέξει να λάβει την άδειά του με τον τρόπο που ο ίδιος επιθυμεί (π.χ. του παρέχεται η δυνατότητα να λάβει την άδεια σε τέσσερα τμήματα της μίας εβδομάδας), ανάλογα με τις προσωπικές και οικογενειακές του ανάγκες, με μόνο περιορισμό ότι ένα τμήμα θα πρέπει να περιλαμβάνει μια συνεχόμενη εργάσιμη εβδομάδα.

• Ουσιαστική ανάπαυση:

Εν γένει, το ζήτημα της χρονικής κατάτμησης της άδειας δημιουργεί προβληματισμό ως προς την εκπλήρωση του σκοπού του ίδιου του δικαιώματος, ο οποίος δεν είναι άλλος από την πραγματική ανάπαυση του εργαζομένου. Η χορήγηση άδειας σε αποσπασματικά χρονικά διαστήματα δυσχεραίνει την επίτευξη του σκοπού, εφόσον ο εργαζόμενος με αυτόν τον τρόπο δεν προλαβαίνει να αποσυνδεθεί πραγματικά από τις απαιτήσεις της εργασίας του και παραμένει σε εναλλαγή μεταξύ εργασίας και σύντομης απουσίας.

• Κατάργηση χορήγησης άδειας σε δύο τμήματα κατ’ επιλογήν του εργοδότη:

Σημαντική αλλαγή στη νέα ρύθμιση αποτελεί η κατάργηση της δυνατότητας του εργοδότη να χορηγεί το τμήμα της άδειας των δύο περιόδων οποτεδήποτε εντός του ημερολογιακού έτους σε περίπτωση σοβαρής ή επείγουσας ανάγκης της επιχείρησης, επομένως η επιχείρηση δεν μπορεί στο εξής να επιβάλλει στον εργαζόμενο τον χρόνο χορήγησης της άδειας.

Συμπέρασμα

Οι αλλαγές που εισάγει ο Ν. 5239/2025 επιχειρούν να εξισορροπήσουν την ευελιξία με την προστασία του εργαζομένου, διατηρώντας τον κανόνα του αδιαιρέτου των αδειών ως βασική εγγύηση ουσιαστικής ανάπαυσης. Η κατάργηση της δυνατότητας χορήγησης τμήματος της άδειας σε δύο περιόδους κατά το δοκούν εκ μέρος του εργοδότη οποτεδήποτε εντός του ημερολογιακού έτους πρέπει να αξιολογηθεί θετικά, ωστόσο βασικό ζήτημα παραμένει το κατά πόσον δύναται να επιτευχθεί η πραγματική ανάπαυση των εργαζομένων εφόσον η άδειά  τους χορηγείται σε αποσπασματικά διαστήματα.

Συντάκτης: Παπαγεωργίου Βασιλική – Ασκούμενη Δικηγόρος