Υποθέσεις

1483/2025 Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών
(Διαδικασία Περιουσιακών – Εργατικών διαφορών)

Αντικείμενο Υπόθεσης:

Ρήτρα μετασυμβατικής απαγόρευσης ανταγωνισμού – Πρόσθετη αποζημίωση και ποινική ρήτρα – Ασάφεια ρήτρας περί επαγγελματικού και τοπικού περιορισμού – Στάθμιση εργοδοτικού συμφέροντος και επαγγελματικής ελευθερίας εργαζομένου – Έννοια ανταγωνιστικής επιχείρησης – Ακυρότητα ρήτρας ως αντίθετης στα χρηστά ήθη (άρθρα 178, 179 ΑΚ) –Μη κατάπτωση ποινικής ρήτρας .

Σύντομο Ιστορικό:

Στέλεχος πολυεθνικής εταιρείας που εργαζόταν σε υποκατάστημά της στην Ελλάδα ως Εμπορικός Διευθυντής επί δέκα (10) έτη, κλήθηκε κατά την απόλυσή του να συμφωνήσει εγγράφως όρο περί μετασυμβατικής απαγόρευσης ανταγωνισμού διάρκειας οκτώ (8) μηνών, καταβάλλοντάς του η εταιρεία κατά τη λύση της σύμβασής του τόσο τη νόμιμη όσο και πρόσθετη αποζημίωση απόλυσης στο πλαίσιο της ανωτέρω ανάληψης μετασυμβατικής δέσμευσης / υποχρέωσης. Η ως άνω ρήτρα συνοδευόταν από ποινική ρήτρα ίση με το ποσό της πρόσθετης αποζημίωσης σε περίπτωση παράβασης του όρου περί μη ανταγωνισμού. Τρεις (3) μήνες μετά την απόλυσή του, το Στέλεχος προσελήφθη με την ειδικότητα του «Strategic Key Account Manager» σε άλλη εταιρεία, η οποία ανέπτυσσε εν μέρει ανταγωνιστική δραστηριότητα έναντι της πρώην εργοδότριάς του. Υπό το ανωτέρω πλαίσιο η αρχική εργοδότρια εταιρεία κοινοποίησε εξώδικη δήλωση στο Στέλεχος, καλώντας το να επιστρέψει το ποσό που του είχε καταβληθεί ως πρόσθετη αποζημίωση για την ανάληψη της υποχρέωσης να απέχει από ανταγωνιστικές πράξεις εις βάρος της. Ο εργαζόμενος απάντησε εξωδίκως αμφισβητώντας το κύρος της ανωτέρω ρήτρας και σε κάθε περίπτωση δήλωσε στην αρχική εργοδότριά του ότι ουδέποτε προέβη σε οιαδήποτε ανταγωνιστική ενέργεια, βλαπτική προς τα συμφέροντα της εταιρείας ένεκα μη όμοιου αντικειμένου της εταιρείας όπου, πλέον, εργαζόταν.

Διατακτικό Απόφασης:

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, υιοθετώντας τον ισχυρισμό του εντολέα μας, εργαζομένου περί ακυρότητας της ρήτρας μετασυμβατικής απαγόρευσης ανταγωνισμού, κατέληξε, μεταξύ άλλων, στα εξής:

(α) Ότι η χρονική διάρκεια των οκτώ (8) μηνών περί απαγόρευσης ανταγωνισμού μετά την απόλυσή του ήταν κατ’ αρχήν εύλογη και μη υπερβαίνουσα τα συνήθη όρια της συναλλακτικής πρακτικής.

(β) Πλην όμως, η ρήτρα ελέγχθηκε ασαφής και υπέρμετρα περιοριστική, καθώς απαγόρευε αορίστως κάθε ανταγωνιστική δραστηριότητα, χωρίς σαφή προσδιορισμό του επαγγελματικού ή γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της, δημιουργώντας ανασφάλεια δικαίου για τον εργαζόμενο.

(γ) Η επίμαχη ρήτρα, λαμβανομένης υπόψιν της πολυετούς εξειδίκευσης του εργαζομένου στον συγκεκριμένο κλάδο, τον απέκλειε από σημαντικό μέρος της αγοράς εργασίας, οδηγώντας σε υπέρμετρη δέσμευση της επαγγελματικής του ελευθερίας.

(δ) Η καταβληθείσα πρόσθετη αποζημίωση δεν κρίθηκε ως εύλογο και ειδικό οικονομικό αντάλλαγμα για την απαγόρευση ανταγωνισμού, ούτε αρκούσε για να θεραπεύσει την υπέρβαση των ορίων που θέτουν τα χρηστά ήθη.

(ε) Τα επιμέρους στοιχεία της ρήτρας (οικονομικό αντάλλαγμα, επαγγελματικό και τοπικό πεδίο, χρονική διάρκεια) τελούν σε σχέση αλληλεξάρτησης, με αποτέλεσμα η ακυρότητα να είναι ολική, χωρίς να χωρεί ερμηνευτική διάσωση ή μερικός περιορισμός της ρήτρας από τον δικαστή.

(στ) Δεδομένης της ακυρότητας της ρήτρας μη ανταγωνισμού, κρίθηκε ότι δεν μπορεί να επέλθει κατάπτωση της ποινικής ρήτρας, κατ’ άρθρο 408 ΑΚ, και το σχετικό κονδύλιο της αγωγής απορρίφθηκε ως ουσία αβάσιμο.

(ζ) Περαιτέρω, δεν αποδείχθηκε περίπτωση αθέμιτης απόσπασης πελατείας ή αθέμιτου ανταγωνισμού από τη μεταγενέστερη απασχόληση του εργαζομένου σε εταιρεία με εν μέρει μόνο ανταγωνιστική δραστηριότητα.

Κατόπιν των ανωτέρω, η αγωγή απορρίφθηκε στο σύνολό της και η ενάγουσα εταιρεία καταδικάστηκε στην καταβολή των δικαστικών εξόδων του εναγομένου. Κατά της αποφάσεως αυτής δεν ασκήθηκε ποτέ έφεση από την ενάγουσα ηττηθείσα πρωτοδίκως εταιρεία.